Veel is er nog onduidelijk over Tommaso Dolabella en een zijn martelaren van Toulouse en voorlopig ben ik ook niet van plan om naar Krakow te gaan om de kwestie te onderzoeken. Toch zou dat interessant kunnen zijn, want het verhaal is er wel naar. Want waarom schilderde een Venetiaanse kunstenaar in een kerk in Polen een geschiedenis uit Zuidwest-Frankrijk? En waar komt zijn bijzondere detail vandaan?
Op 29 december 1170 werd in de kathedraal van Canterbury aartsbisschop Thomas Becket vermoord. Vier Normandische ridders waren verantwoordelijk voor de daad, waarbij een sprookjesachtig scenario een rol zou hebben gespeeld. Koning Henry II, die zich ernstig belemmerd voelde door de nieuwbakken aartsbisschop, zou verzucht hebben dat hij liever verlost zou zijn van Thomas. De ridders vatten dit – your wish is my command – op als een bevel. Henry zou later bij hoog en laag volhouden dat hij geen bevel gegeven had en liet zich als boetedoening geselen. Hoe dan ook, Thomas was dood en Henry had zijn handen weer vrij.
In de kerk van Corpus Christi in Krakow bevindt zich een geschilderde voorstelling van het martelaarschap van Thomas Becket. Dat is daar niet door de eerste de beste geschilderd. Koning Sigismond III maakte zich ernstig zorgen over de teloorgang van de Poolse schilderkunst. Om de kunst een impuls te geven, haalde hij een Venetiaanse schilder naar Polen, Tommaso Dolabella. Dolabella was in 1570 geboren in Belluno, werd opgeleid in Venetië en werkte daar nog mee aan de aankleding van het Palazzo Ducale. Ergens tussen 1596 en 1598 haalde Sigismond hem voor het eerst naar Polen. Hij moet zich daar thuis gevoeld hebben, want eigenlijk is hij er nooit meer vandaan gegaan. Hij trouwde met een van zijn leerlingen en ze kregen drie dochters die ook gingen schilderen. Sigismond benoemde Dolabella tot hofschilder, een positie die hij later ook onder de koningen Wladislaw IV en Jan II Kazimierz zou bekleden.
Dolabella had veel werk in Polen, maar niet helemaal duidelijk is wie verantwoordelijk was voor de themakeuze. Je zou Thomas Becket best atypisch kunnen noemen voor een Poolse kerk. Aan de andere kant kan het een bewuste keuze zijn geweest, als je bedenkt dat Dolabelli in ieder geval één ander martelaarschap schilderde, dat ook geografisch best ver van huis was: de martelaren van Toulouse. Twee Dominicaner monniken waren halverwege de dertiende eeuw als inquisiteur naar Toulouse gestuurd. Daar zat op dat moment een heerser met Albigenser sympathieën. De twee Domincanen, Guillaume Arnaud de Montpellier en Bernard de Roquefort, werden vergezeld door twee Franciscanen, Etienne de Narbonne en Raymond de Carbonier en zeven (andere bronnen zeggen acht) anderen, kregen geen toegang tot de stad en zochten hun toevlucht in een kerk in het nabijgelegen Avignonet. Daar werden ze in de nacht van 28 op 29 mei 1242 bruut vermoord.
Dat martelaarschap schilderde Dolabella in de dominicaner kerk van de Heilige Drievuldigheid. In die schildering zien we een opmerkelijk detail: drie martelaren staan nog gewoon op hun benen en dragen afgehakte hoofd in hun handen. Cefaloforen dus. Nu is het de grote vraag of Dolabella hier een kleine vier eeuwen later betrouwbare bronnen voor heeft gehad of dat hij voor het dramatische effect hier zelf voor gekozen heeft.
Zeer waarschijnlijk is dat een vraag die met een reis naar Krakow ook niet beantwoord zal worden.
Geef een reactie