Een muurschildering in Nevers vestigt de aandacht op fayence de Nevers, Nevers’ aardewerk. De geschiedenis daarvan heeft, net als het aardewerk zelf, paralellen met Delfts blauw. Maar de street artist PINK’ heeft een eigen invulling gegeven aan het aardewerk. In het werk verbindt ze verleden en heden.
Op de hoek van de Rue François Mitterand en de Rue des Boucheries in Nevers springt sinds afgelopen voorjaar een muurschildering in het oog. In helder blauw zien we een bord, een stuk servies waaruit de tand des tijds enkele stevige happen heeft genomen. Maar waar in de rand van het bord enkele stukken ontbreken, is het midden nog helemaal intact. Daar zien we en profil het portret van een jonge vrouw, haar ogen gesloten, haar haar opgestoken met diverse rozen. Op haar wand heeft ze ook opvallende bloemmotieven. De muurschildering is gemaakt door een street artist die zich PINK’ noemt. Over haar later meer, eerst even over de voorstelling.
De muurschildering, het bord, herinnert aan de tijd dat Nevers een bloeiend centrum van aardewerk was. Verantwoordelijk daarvoor was een Italiaanse edelman, Ludovico Gonzaga, telg uit een roemrucht geslacht dat eeuwenlang de scepter zwaaide in het hertogdom Mantova. Ludovico werd geboren in 1539 en al op zeer jonge leeftijd werd hij naar het Franse hof gestuurd om daar op te groeien met de kinderen van de Franse koning. Hij raakte hecht bevriend met de latere Franse koning François II, koos ervoor zich te laten naturaliseren tot Fransman en trouwde met Henriëtte de Clèves, dochter van de hertog van Nevers, waardoor Ludovico of Louis, later zelf hertog van Nevers en Rethel zou worden. Door zijn vriendschap zou hij uitgroeien tot een van de belangrijkste adviseurs van koning François II en zowel politiek als militair is hij belangrijk geweest. Maar ook in economisch opzicht kreeg hij betekenis voor Nevers. Hij haalde Agostino Corrado, afkomstig uit een bekende keramistenfamilie uit Albisola, naar Nevers om daar een aardewerkfabriek op te zetten.
De voorwaarden voor de productie van aardewerk moeten in Nevers uiterst gunstig zijn geweest. Er was zeer geschikte klei voorhanden, de nabijgelegen bosrijke Morvan bood rijkelijk hout voor het bakken van het aardewerk en de Loire, die langs de stad stroomt, was ideaal voor het transport. In hoog tempo kwamen er nieuwe fabriekjes in Nevers en in de 17e eeuw zorgde de aardewerkproductie in de stad voor behoorlijke welvaart. Eigenlijk is dat in Delft niet anders geweest. Vlaamse handelaren introduceerden aan het eind van de 16e eeuw het aardewerk in de stad. Waar zij kennis maakten met het aardewerk vermeldt de geschiedenis niet. Maar het zou dus zomaar vanuit Nevers verder naar het noorden kunnen zijn gekomen. Juist ook omdat het blauw beschilderde aardewerk uit Delft zulke grote overeenkomsten vertoont met dat uit Nevers. Zeker is dat in beide steden in de 18e eeuw de productie van aardewerk nagenoeg ophield, omdat er elders en met name in Engeland goedkopere alternatieven op de markt kwamen.
Dan de maakster van de muurschildering. Ze noemt zich PINK’, is geboren in Besançon en is als street artist autodidact en geïnteresseerd in underground cultuur, punk en grunge. Ze zegt licht te zien, zelfs in de grootste gruwelen die door mensen gepleegd of aan mensen en hun omgeving. Iets daarvan is terug te zien in de muurschildering. De titel van het werk is Gaïa, een verwijzing naar de oermoeder uit de Griekse mythologie. Gaia staat voor de elementen aarde en water en samen met Ouranos (vuur en lucht) bracht zij onder andere de Titanen en de Cyclopen voort. Omdat Gaia Ouranos ziet als een bedreiging voor zichzelf, maar vooral voor haar kinderen, roept zij hen op om op te staan tegen hun vader. Alleen Kronos geeft aan die oproep gehoor. Met een zeis of sikkel, gemaakt van ijzer dat is voortgekomen uit de aarde, ontmant hij zijn vader en daarmee komen misdaad en geweld in de wereld. Daarom zou je Gaia aan kunnen wijzen als hoofdverantwoordelijke voor de huidige toestand in de wereld.
Met het verhaal van Gaia legt PINK’ om te beginnen een direct verband met de productie van aardewerk. Alle elementen zijn daarvoor immers nodig: aarde/klei en water om serviesgoed te vormen en vuur en lucht om het te bakken en langer te laten bestaan. Toch blijft het ook breekbaar en vergankelijk. Dat er in de schildering diverse beschadigingen in de rand van het bord zichtbaar zijn, zou je kunnen interpreteren als het afbrokkelen van allerlei waarden waaraan lange tijd niet getornd werd.
En dan is er nog de vrouw midden op het bord in de muurschildering. Zij heeft haar ogen gesloten. Je zou dat kunnen zien als een teken van berusting, als het neerleggen bij het feit dat je als individu toch niets aan de huidige puinhopen kunt veranderen. Maar het zou ook een poging kunnen zijn om voor zichzelf een mooiere wereld te visualiseren. Als we dat allemaal zouden doen, is er weer hoop en licht, zoals PINK’ dat overal in zegt te zien.
Geef een reactie