Pas schreef ik al over Plautilla Nelli en haar rol in Laurent Binets brievenroman Perspectieven. Dit keer aandacht voor twee mannelijke hoofdpersonen: Agnolo Bronzino en Alessandro Allori. De directe aanleiding daarvoor is het portret op het omslag van de roman.
Nadat Jacopo Pontormo (1494 – 1557) jammerlijk aan zijn einde is gekomen, is, in Laurent Binets Perspectieven, de grote vraag wie het werk aan de fresco’s in de San Lorenzo in Florence moet overnemen. Eigenlijk komt daarvoor maar één schilder in aanmerking: Agnolo Bronzino.
Angelo di Cosimo di Mariano Tori, beter bekend als Il Bronzino, werd geboren in 1503. Op zijn twaalfde nam Jacopo Pontormo hem op in zijn werkplaats. Onder diens hoede leerde Bronzino schilderen en misschien streefde hij op enig moment zijn leermeester wel voorbij. In 1539 kreeg Bronzino zijn eerste grote opdracht: nadat Cosimo I, hertog van Florence, getrouwd was met Eleonora van Toledo, mocht de schilder het Palazzo Vecchio in Florence verfraaien. Als beloning voor zijn uitstekende werk, benoemde Cosimo Bronzino in 1540 tot hofschilder, een functie die hij tot zijn dood in 1572 vervulde.
Zoals leraar Pontormo een innige band had met leerling Bronzino, ontwikkelde deze op zijn beurt een innige band met een van zijn leerlingen, Alessandro Allori. Allori, geboren in 1535, was vijf jaar oud toen zijn vader overleed. Daarop ontfermde Bronzino, vriend van de familie, zich over het gezin van zwaardenmaker Cristofano di Lorenzo. Bronnen spreken elkaar tegen of Bronzino Alessandro Allori officieel heeft geadopteerd. Zeker is wel dat de band zeer hecht was., zo hecht dat Allori de naam Bronzino toevoegde aan zijn eigen naam, iets wat nog wel eens voor verwarring zou zorgen. Overigens kreeg Alessandro Allori in 1577 een zoon, die hij naar zijn vader Cristofano zou noemen. Deze Cristofano Allori kwamen we al eens tegen, omdat hij een zelfportret schilderde als afgehakt hoofd van Holofernes in de handen van Judith.
Misschien verleende Cosimo na Bronzino’s dood in 1572 al grote opdrachten aan Allori, in ieder geval deed Francesco I de’ Medici dat, nadat zijn vader in 1574 was overleden.
In Binets Perspectieven lezen we al het een en ander over de band tussen Bronzino en Allori en beide schrijven en ontvangen geregeld brieven. Wie ook een bijzondere plek heeft in de roman is Cosimo’s dochter, Maria de’ Medici. Zij moet vooral niet verward worden met de veel bekendere Maria de’ Medici, die als zesde dochter van Francesco het zou schoppen tot koningin van Frankrijk.
Maria de’ Medici (1540 – 1557) is het oudste kind dat wordt geboren uit het huwelijk van Cosimo en Eleonora. Ze was niet Cosimo’s oudste kind. Uit een buitenechtelijke relatie werd Bianca “Bia” de’ Medici geboren. Zij werd slechts vijf of zes jaar oud, maar er is wel een portret van haar, geschilderd door Bronzino.
Maar, en daar begint de verwarring, dit portret wordt ook geïdentificeerd als Maria. Waar Bia niet ouder werd dan vijf of zes, zou Maria al tien zijn geweest toen Bronzino haar portretteerde. Wat ook heel apart is, is dat Bronzino haar een jaar later ook weer zou hebben geportretteerd. En dan is er ook nog sprake van een portret van Bronzino, waarop Maria zou zijn afgebeeld, samen met haar acht jaar jongere broertje Antonio. Wat wel weer vreemd is, want Antonio werd geboren in 1548, maar overleed nog datzelfde jaar.
Een ander portret van Maria de’ Medici is geschilderd door Alessandro Allori. Van dit portret min of meer ten voeten uit, is het hoofd gebruikt op het omslag van Perspectieven. Maar … van dit portret wordt weer beweerd dat het Eleonora Alvarez di Toledo (niet te verwarren met Maria’s moeder met nagenoeg dezelfde naam) voorstelt, die in 1553 (óf 1556) geboren werd en zou trouwen met Pietro de’ Medici, het veertien jaar jongere broertje van Maria.
Maria de’ Medici werd slechts zeventien jaar oud. Volgens Binet overleed ze in het kraambed bij de bevalling van een kind dat buitenechtelijk verwekt zou zijn door hoveling Malatesta de’ Malatesti. Er gaan ook verhalen dat haar vader Cosimo uit woede over de zwangerschap Maria heeft doodgestoken. Maar, en dat is meer waarschijnlijk, ze zou ook een aanval van malaria of vlekkenkoorts niet hebben overleefd.
Nu was Maria door haar vader bestemd als echtgenote van Alfonso d’Este, de zoon van de hertog van Ferrara. Na het overlijden van Maria kwam dat noodlot toe aan haar vijf jaar jongere zuster Lucrezia de’Medici (1545 – 1561). Zij was dertien toen ze in 1558 met Alfonso moest trouwen. Pas na twee jaar huwelijk verhuisde het stel naar Ferrara en al snel overleed Lucrezia, mogelijk vergiftigd door haar man. Ook van Lucrezia bestaan twee portretten, ditmaal weer van de hand van Bronzino.
Dan was er nog Isabella de’ Medici (1542 – 1576), twee jaar jonger dan Maria en drie jaar ouder dan Lucrezia. Misschien was zij al door haar vader voorbestemd om te trouwen met Paolo Giordano I Orsini, voordat er een andere echtgenote gevonden moest worden voor Alfonso d’Este. En misschien ontliep ze daardoor het lot van haar zuster Lucrezia. Hoewel dat ook slechts tijdelijk was. Isabella Romola werd naar verluidt in 1576 door haar echtgenoot vermoord, omdat hij vermoedde dat ze overspel had gepleegd. Van Isabella zijn maar liefst elf portretten bekend, die dateren van 1555 tot 1574. Ze worden toegeschreven aan Alessandro Allori, nadat sommige eerder, hoe kan het ook anders, werden toegeschreven aan Agnolo Bronzino.
Van Maria, Isabella en Lucrezia is bekend dat zij hoog opgeleid en zeer begaafd waren. De portretten van Bronzino en Allori laten ook hun schoonheid zien. Het is dan ook schokkend om te lezen dat deze drie Medici-meisjes zo veel te vroeg en bovendien zo treurig aan hun einde zijn gekomen. Ook is het best apart dat hun naam en hun aanzien voortleeft in zestien portretten die gemaakt werden door slechts twee schilders.
Geef een reactie