Spiering

Soms leidt een opdracht voor een muurschildering tot misverstanden. Maar dat kan uiteindelijk ook positief uitpakken, zoals een muurschildering in Lüneburg laat zien. Of waarin een kleine vis groot kan zijn.

Lüneburg is een oude Hanzestad in het noorden van Duitsland. De stad heeft zo’n 75.000 inwoners en biedt sinds 1989 onderdak aan een universiteit. Mede door de studenten heerst er een levendige sfeer en op tal van plekken in de stad is street art te vinden. Ik schreef al eens over de ‘stadmuzikanten’ van Victor Ash.

In de Kalandstraße in Lüneburg wordt de muur gesierd door een grote vis. Hij kijkt wat angstig en er lijkt een hap uit zijn buik te zijn genomen en twee happen uit zijn rug. Maar wie wat beter kijkt, ziet dat de kunstenaar als het ware stenen uit de muur heeft weggenomen, waarachter de vis lange tijd is schuilgegaan. Zo lijkt hij te refereren aan Michelangelo, die altijd beweerde dat zijn beelden al in een blok marmer aanwezig waren en dat hij alleen maar die delen hoefde weg te hakken die niet bij het beeld hoorden. Zo zou de street artist in de Kalandstraße net zolang stenen uit de muur hebben gehaald tot de vis zichtbaar werd.

Die maker is Jonathan Sachau, die werkt onder het pseudoniem ‘Sprayer’. Sachau werkt in opdracht en kan daardoor leven van zijn street art. Hij studeerde kunst, Engels en Duits in Lüneburg en kon zijn studie betalen uit wat hij verdiende met zijn muurschilderingen. Dat het bij een opdracht wel eens mis kan gaan bewijst uitgerekend dit werk.

Dwars door de Lüneburger binnenstad stroomt de Ilmenau, een zijrivier van de Elbe. Vroeger werd er in de rivier veel vis gevangen, die er op de markt direct werd verkocht. De straatnaam Am Stintmarkt verwijst daar nog naar. Inmiddels wordt er geen vis meer verkocht, maar is hier het uitgaanscentrum van Lüneburg gevestigd. In de Kalandstraße, enkele straten verderop, zou Sachau, zo was de verwachting verwijzen naar dit deel van de stad. Maar in plaats daarvan koos hij de vis tot onderwerp. Maar juist door die uitwerking was uiteindelijk iedereen meer dan tevreden.

Toch is er nog wel iets bijzonder aan de voorstelling van de vis. Stint is de Duitse naam voor de vis die we in Nederland spiering noemen. In zout water kan de spiering dertig centimeter groot worden, in zoet water meet hij gewoonlijk niet meer dan veertien centimeter. En aangezien de Ilmenau zoet water is, moet de spiering die Am Stintmarkt verkocht werd, een heel klein visje zijn geweest. Door die zo uit te vergroten, tot wel acht meter lang, geeft Sachau betekenis aan de spiering, die ooit een grote rol speelde in de economische groei van de stad en uiteindelijk ook aan de plek in de stad waar hij verkocht werd.