Als je een roman of een novelle verwerkt tot een stripverhaal heet dat verstrippen. Maar hoe heet het als je vervolgens van dat stripverhaal een muurschildering maakt? Vermuurstrippen? Verstripmuurschilderen? De kwestie is actueel na het overlijden van tekenaar Dick Matena op 26 april jl. en zijn werk in Antwerpen.
Het verhaal van de novelle Kaas is bekend. Frans Laarmans werkt als klerk bij de General Marine and Shipbuilding Company. Maar tijdens de wekelijkse ontmoeting met de vriendenkring van Van Schoonbeke wordt hij niet voor vol aangezien. En dat steekt. Als zich via Van Schoonbeke de kans aandient om vertegenwoordiger te worden voor België en het Groothertogdom Luxemburg voor de firma Hornstra, producent van volvette Edammer kaas, grijpt Laarmans die met beide handen aan. Hij ziet slechts twee dingen over het hoofd: hij haat kaas en hij heeft geen enkele ervaring in de handel. Wel weet hij wat hem te doen staat om serieus genomen te worden, namelijk een kantoor inrichten, met telefoon, met een bureau en met een typemachine. En natuurlijk een pakkende naam op eigen briefpapier. Terwijl er bij het Blauwhoedenveem 10000 Edammer kazen liggen te wachten op de verkoop, houdt Laarmans zich bezig met randzaken. Zijn handel wordt dan ook vrij snel een fiasco.
Kaas werd geschreven door Willem Elsschot. Anders dan Laarmans wist Alphons de Ridder, zoals Elsschots ware naam was, wel hoe de handel in elkaar stak. Aan het Institut Supérieur de Commerce de l’État, een naam zoals Laarmans die zou hebben kunnen bedenken, de Rijkshandelshogeschool, haalde De Ridder in 1904 het diploma Handelswetenschappen. De Ridder werkte in verschillende functie in Antwerpen en Brussel, maar ook in Parijs, Rotterdam en Schiedam. In Schiedam was hij handelscorrespondent bij de werf Gusto van Augustinus Franciscus Smulders. Het was deze positie die Elsschot Laarmans liet bekleden in Kaas.
Niet alleen in Kaas, maar ook in zijn bekendste roman Lijmen/Het been schetst Elsschot via zijn hoofdpersonen een wat karikaturaal beeld van de handel, maar ook van de reclamesector waarin hij enige tijd actief is geweest. Vanaf 1912 werkte De Ridder voor het tijdschrift La Revue Continentale Illustrée: industrie, finance, commerce, éducation. In Lijmen/Het been maakt Elsschot hier het Algemeen Wereldtijdschrift voor Financiën, Handel, Nijverheid, Kunsten en Wetenschappen van. Vlak voor zijn dood in 1960 verklaarde De Ridder/Elsschot dat hij walgde van de wereld van de reclame en de commercie in het algemeen, maar dat hij er actief bleef, omdat hij nooit van zijn pen alleen heeft kunnen leven.
Striptekenaar Dick Matena werd geboren in 1943. Als zestienjarige begon hij in 1959 aan een avondcursus tekenen aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. Na afronding van de eenjarige cursus kon hij aan de slag bij Toonder Studio’s, zij het eerst nog onbetaald en vanaf 1964 op freelancebasis. In 1968 tekende Matena een strip die gepubliceerd werd in het bekende jeugdtijdschrift Pep. In de volgende jaren tekende hij niet alleen maar schreef hij ook scenario’s, voor Pep, maar toen dat blad in 1975 ophield te bestaan, ook voor opvolger Eppo, waarin ook Sjors een doorgang vond. In 1977 ging Matena realistischer tekenen en maakte hij voor het eerst korte verhalen voor een volwassen publiek. In 2001 begon Matena met zijn stripversie van Gerard Reves De Avonden. Daarmee bereikte hij, onder meer door een voorpublicatie in Het Parool een nieuw publiek. De stripversie van De Avonden werd een succes en Matena maakte vervolgens ook stripbewerkingen van onder meer Kort Amerikaans en Turks Fruit van Jan Wolkers, De jongen met het mes van Remco Campert, Kees de jongen van Theo Thijssen en Het dwaallicht en Kaas van Willem Elsschot.
Die laatste bewerking kreeg nog een vervolg. Nadat Antwerpen in 2005 begonnen was met een stripmurenproject, waarbij tekenaars werden gevraagd om in het centrum van de stad een muur te vullen, kreeg Dick Matena in 2008 de uitnodiging om een muur in de Korte Nieuwstraat onder handen te nemen. Aanvankelijk tekende Matena een nieuw ontwerp, maar mede door het Willem Elsschot Genootschap, ging uiteindelijk de voorkeur uit naar Matena’s stripbewerking van Kaas. Toepasselijker dan de plaats waar het werk nu te zien is, zou natuurlijk de muur van Verdussenstraat 170 zijn geweest, het adres waar Laarmans volgens de novelle woonde en kantoor hield. Maar dat adres zal te ver buiten het centrum zijn geweest.
Geef een reactie