“Waarom zou je jezelf in vredesnaam zo laten portretteren?” Die vraag kwam ik tegen op Bluesky bij een portret van een vrouw in een groene jurk. Toegegeven, ze stond er niet op haar allervoordeligst op. Maar is er misschien meer over te vinden of te zeggen?
De eerste vraag die zich aandient, is wie hier is geportretteerd. Dat is snel gevonden. Het betreft Mrs. Florence Humphris. Het portret bevindt zich in de collectie van de Tate Gallery, is geschilderd door Henry Scott Tuke en dateert van 1892. Maar de vraag wie Mrs. Florence Humphris is, blijkt al moeilijker te beantwoorden. Op Art UK, een website waar vragen over kunst gesteld konden worden én beantwoord, staat het schilderij afgebeeld naast de mededeling dat de Art Detective geen nieuwe aanvragen in behandeling neemt.
Zoekend op Mrs. Florence Humphris kom ik op een website met kunstenaars uit Cornwall. Daar is te lezen dat William H. Humphris (1851 – 1917) eerst woonde in Herne Hill in Surrey, met zijn vrouw Florence Humphris, afkomstig uit Brompton in Middlesex, en met zijn schoonmoeder Annie West, vervolgens in Glamorganshire in Wales en vanaf 1889 op 5 Kimberley Place in Falmouth in Cornwall. Florence Humphris was dus de echtgenote van een schilder en heette met haar meisjesnaam Florence West. Alleen compliceert dat laatste de zoektocht enorm, omdat er aan het begin van de 20e eeuw in Engeland een actrice met dezelfde naam successen vierde. Weliswaar was Florence West voor de actrice haar artiestennaam, maar ze was getrouwd met acteur Lewis Waller. Dus er kan geen misverstand over bestaan dat de actrice niet de latere Mrs. Humphris is geweest.
Over William H. Humphris is niet veel meer bekend dan dat hij landschappen schilderde die hij geregeld tentoonstelde bij de Royal Academy. Veel meer is er bekend over Henry Scott Tuke (1858 – 1929), die het portret van Florence Humphris schilderde. Hij stamt uit een familie van quakers, waarvan diverse voorouders actief waren als arts en zich vooral inzetten voor de geestelijke gezondheidszorg. Eén voorouder Tuke had het zelfs, als opvolger van Thomas More, geschopt tot raadgever van koning Henry VIII. De Tukes zijn vooral terug te vinden rond Manchester, maar de vader van Henry Scott Tuke moest vanwege symptomen van tuberculose verhuizen naar een gunstiger klimaat en vestigde zich daarom in Cornwall, om precies te zijn in Falmouth.
Guildhall Art Gallery, Londen
Harry Tuke, zoals hij in het dagelijks leven genoemd werd, kreeg al vroeg de smaak voor de kunst te pakken. Hij verhuisde naar Londen voor zijn opleiding, maakte een langere reis naar Italië, verbleef twee jaar in Parijs om zich verder artistiek te bekwamen, maar keerde daarna terug naar Cornwall om er niet meer weg te gaan. Eerst verbleef hij nog korte tijd in Newlyn, waar hij zich aansloot bij de kleine kunstenaarskolonie die daar actief was. Maar al snel keerde hij terug naar Falmouth, zonder overigens het contact met de Newlyn-schilders te verbreken.
Al tijdens de lange, hete zomers van zijn jeugd was Harry Tuke begonnen om naakt in zee te zwemmen, een gewoonte die hij tot zijn dood zou blijven volhouden. Als schilder werd dat ook zijn belangrijkste thema, naakte jongens en de zee.
Kijken we dan eens naar het portret dat Tuke van Florence Humphris maakte. De gelaatsuitdrukking, misschien het best te omschrijven als hulpeloos of zelfs radeloos, komt inderdaa ongewoon over. Maar verder valt vooral de jurk op, die met het felle groen haast van het doek knalt. De wijde mouwen met hun witte ruches, de opvallende broche (of is het een ingenieuze schakelsluiting?) en de ketting om haar hals, duiden op de nodige welvaart. En verder valt op dat Florences kapsel verdwijnt in de donkere achtergrond. Sowieso is de conditie van het schilderij niet geweldig. Ook in de foto’s is het craquelé in de jurk goed zichtbaar.
Maar er valt nog iets op in deze manier van portretteren. Onwillekeurig denk je toch aan een andere schilder die er groot mee werd, de Amerikaan John Singer Sargent. Tijdens zijn Parijse jaren heeft Harry Tuke Sargent ontmoet en misschien ook wel samen les gehad. Heel lang is Sargent niet in Frankrijk gebleven en terug in de Verenigde Staten klom hij op tot grote roem, met soms wel veertien portretopdrachten per jaar. Tuke schilderde ook wel portetten, maar zelden zoals dit van Florence Humphris.
En juist al die losse eindjes roepen de volgende vraag op: zou het portret van Mrs. Florence Humphris door Henry Scott Tuke misschien als pastiche bedoeld zijn geweest? Ga maar na, William H. Humphris had regionaal enige bekendheid, maar of hij onbekommerd van zijn kunst kon leven, laat staan of hij rijk was, is allerminst zeker. Dan is er de gelaatsuitdrukking van Florence die gespeeld zou kunnen zijn en een directe verwijzing naar de actrice met de artiestennaam die hetzelfde luidt als de naam waarmee Florence Humphris geboren is. En dan alles ook nog eens geschilderd in de stijl van John Singer Sargent, een van de grootste portretschilders van hun tijd? Het zou zomaar kunnen.
Geef een reactie