Sinds het voorjaar siert een muurkunstwerk van Ralph Zabel een van de gebouwen van Radboudumc in Nijmegen. Er is veel op te zien en dus veel over te vertellen. Niet alleen over de inhoud, maar ook over het werk zelf.
De allervroegste voorbeelden van schilderkunst zijn gevonden in grotten. In Spanje in Altamira en bij Nerja, in Frankrijk in Lascaux en Pech Merle of in Italië op het eiland Levanzo. Maar niet alleen in Europa werd er in grotten geschilderd, ook op Sulawesi zijn grotschilderingen aangetroffen. Doorgaans betreft het voorstellingen van dieren, die met simpele pigmenten zijn aangebracht. Het zou nog vele duizenden jaren duren voor de frescotechniek werd uitgevonden, waarbij pigmenten werden aangebracht op natte kalk. Het schilderen op doek dateert van nog veel later, uit het begin van de 15e eeuw. Waarom deze inleiding noodzakelijk is, zal later blijken.
Ralph Zabel werkt vooral als illustrator. Voor het werk First flight, op de gevel van gebouw K van Radboudumc, ging hij aan de slag met het thema Spiegelen. In een soort doorkijkje zien we tussen twee gevels twee handen, een huis, met daarin wortelend een boom, in de kruin van de boom een soort hut en daarboven de hemel met een aantal vogels. Te midden van die vogels zien we een man vliegen in een vogelpak. De omgeving is onmiskenbaar Nijmegen. We herkennen de Waalbrug, de Nicolaaskapel op het Valkhof en de karakteristieke gevel van 52Nijmegen, voorheen FiftyTwoDegrees.
De man in het vogelpak doet denken aan Icarus, de mythologische figuur, die zich door een vondst van zijn vader Daedalus kon spiegelen aan de vogels en zelf ook kon vliegen. Uiteraard verwijst de titel van het werk naar dit detail. Maar er is meer mythologie waaraan de voorstelling zich spiegelt. De boom stamt uit de Noordse mythen- en sagenwereld. Daar is Yggdrasil de levensboom, maar ook de boom van Kennis. In Zabels voorstelling wortelt de boom niet in de grond, maar in het huis, waar de wortels door de ramen naar buiten komen. En dat huis wordt op zijn beurt weerspiegeld in de hut in de kruin van de boom.
In de voorstelling komen diverse gestileerde maskers voor, die geassocieerd kunnen worden met het theater en die doorgaans verwijzen naar de komedie en de tragedie, de twee aspecten van het menselijk bestaan die elkaar als het ware spiegelen en aanvullen. Iets dergelijk tonen ook de twee handen, waarbij de linkerhand (rechts te zien) vasthoudt en de rechterhand (links te zien) gebaart. Heel concreet wijst deze hand, waarbij hij direct gekopieerd lijkt te zijn van de hand van keizer Constantijn in Rome, die ooit deel uitmaakte van een gigantisch beeld, maar nu als autonoom kunstwerk te zien is.
Het wijzen naar boven brengt ons bij nog een spiegeling. Bovenin zien we al de vogelman Icarus. Volgens de klassieke vertelling werd hij overmoedig en smolten zijn vleugels. Iets van die overmoed lijken we ook te zien bij kunstenaar Ralph Zabel. Zoals gezegd werkt hij vooral als illustrator en dat zal doorgaans niet op een groter formaat zijn dan A4. Hier is het formaat 15 meter hoog en een meter of 6 breed. Toch blijkt dat mee te vallen. Zoals hij zelf op zijn Instagram meldde heeft hij het overgrote deel, 95 procent, getekend met houtskool op papier. Door het te scannen en digitaal in te kleuren ontstond een gigantisch bestand, dat een half uur kostte om te openen.
Dat bestand is vervolgens geprint. En dan komen we bij de inleiding over de schildertechnieken. Zabel maakte met First flight een werk dat oogt als een muurschildering, maar dan op doek. Dat past beter bij zijn manier van werken, maar het heeft nog een voordeel. In een eerdere fase van plannen maken over de gebouwen van Radboudumc was de toekomst van gebouw K niet zeker. Als er alsnog wordt overgegaan tot sloop van het gebouw kan het muurkunstwerk zonder problemen elders opnieuw een plek krijgen.
Geef een reactie